S-Vietnam

  
Home Khám phá Sắc màu lễ hội Tục thờ Thần tài trong văn hóa tâm linh của người Việt

Tục thờ Thần tài trong văn hóa tâm linh của người Việt

 

Đến nhà người Việt nào, nhất là các nhà buôn bán đều có ban thờ Thần tài. Thần tài là vị thần mang tài lộc đến cho gia đình. Thắp hương lễ bái Thần tài, gia chủ sẽ luôn làm ăn phát đạt. Vậy tục thờ Thần tài bắt nguồn từ đâu ?

tuong-ngu-lo-tai-than

Nguồn gốc

Người xưa thờ Thần tài ở xó xỉnh trong nhà cũng là xuất phát từ điển tích bên Trung Quốc. Có một lái buôn tên là Âu Minh đi qua hồ Thanh Thảo và được Thủy thần  cho một nô tỳ tên là Như Nguyệt. Âu Minh bèn đưa Như Nguyệt về nuôi trong nhà, việc làm ăn nhờ đó mà phát đạt. Vào một ngày Tết, do một lí do nào đó, Âu Minh đánh Như Nguyệt. Như Nguyệt sợ quá chui vào đống rác và biến mất. Từ đó, Âu Minh làm ăn thua lỗ, sa sút, không mấy chốc thành nghèo. Người ta tin cô gái này là Thần tài nên lập bàn thờ cô. Từ đó ta có tục kiêng hót rác trong 3 ngày đầu năm, vì sợ hót rác là hót luôn cả Thần tài.

Lại có người cho rằng Thần tài chính là Triệu Công Minh, người đời nhà Tần. Ông lánh đời đi tu tại núi Chung Nam. Về sau đắc đạo, ông được phong làm Chính Nhất Huyền Đàn Nguyên Soái, coi việc đuổi trừ ôn dịch, cứu bệnh trừ tà. Hơn nữa, ai bị oan ức đến cầu cứu ông thì được giúp đỡ. Người buôn bán thì cúng cầu ông để được phát đạt may mắn.

Bố trí bàn thờ

Bàn thờ Thần tài không được đặt ở trên cao như bàn thờ gia tiên. Bàn thờ thường dán giấy đỏ, để ở một góc hay một xó nào đó. Có thể có bài vị nhỏ, hai bên bài vị có câu đối :

Thổ năng sinh bạch ngọc (Đất hay sinh ngọc trắng)
Địa khả xuất hoàng kim (Đất khá có vàng ròng)

Trên đỉnh bàn thờ, lắp hai ngọn đèn (được thắp sáng liên tục khi thắp hương). Hai bên, phía bên trái (từ ngoài nhìn vào) là ông Thần tài, phía bên phải là Ông Địa. Ở giữa hai ông là một hũ gạo, một hũ muối và một hũ nước đầy (không nên đầy quá). Ba hũ này chỉ đến cuối năm mới thay.

Giữa bàn thờ là một bát nhang, bát nhang này khi bốc phải theo một số thủ tục nhất định. Để tránh động bát nhang khi lau chùi bàn thờ, người ta dán bát nhang xuống bàn thờ bằng keo, băng dính...

Theo nguyên lý Đông Bình - Tây Quả, nên đặt lọ hoa bên tay phải, đĩa trái cây bên tay trái. Thường nên cắm hoa hồng, hoa cúc hoặc hoa đồng tiền. Trái cây nên sắp đủ ngũ quả (5 loại trái cây). Thường ở ngoài nơi bán đồ thờ cúng sẵn, người ta có một cái khay xếp năm chén nước thành hình chữ Nhất (一) - người cúng thường mua về sắp lại thành chữ Thập (十), và cũng là tương trưng cho Ngũ Hành phát sinh phát triển. Ông Cóc được để bên trái, ở phía trước Thần Tài, sáng quay Cóc ra ngoài, tối quay Cóc vào trong. Ngoài cùng trên mặt đất, người ta chọn một cái tô sứ thật đẹp, nông lòng, đổ đầy nước và ngắt những bông hoa trải trên mặt nước.

Ngày thường, lễ cúng đơn giản, chỉ có trầu nước và trái cây. Còn trong các dịp giỗ tết, các ngày sóc vọng, người ta thường bày lễ mặn. Thông thường, chỉ thắp hương Thần tài vào buổi chiều hàng ngày.

Theo Tín ngưỡng, phong tục và những kiêng kị dân gian Việt Nam và các nguồn khác.